Zelf marktonderzoek doen: de beste gratis bronnen en hoe je ze gebruikt

Met welke vraag begin je?

Wie zonder vraag gaat zoeken, verdwaalt in tabellen. Formuleer daarom eerst wat je wilt weten en welke beslissing ervan afhangt. "Hoe groot is de markt voor fietsaccessoires?" is te breed; "hoeveel huishoudens in Noord-Holland hebben een e-bike, en groeit dat?" kun je opzoeken.

Openbare cijfers zijn secundaire data: verzameld door een ander, voor een ander doel. Dat is hun kracht, want ze zijn gratis, groot en methodisch verantwoord. Het is ook hun beperking, want de definitie past zelden precies op jouw vraag. Plan daarom in drie lagen:

1. Context: bevolking, huishoudens, inkomen, bestedingen, consumentenvertrouwen.
2. Markt: aantal bedrijven, omzet in de branche, aanbestedingen, online gedrag.
3. Signalen: zoekgedrag, reviews, nieuws en vacatures van concurrenten.

Hoe deskresearch past in een volledig onderzoek, lees je in hoe doe je marktonderzoek.

CBS StatLine: de basis voor Nederlandse cijfers

CBS StatLine is de open database van het Centraal Bureau voor de Statistiek, met duizenden tabellen over bevolking, huishoudens, bestedingen, bedrijven en regio's. Je stelt een tabel zelf samen door onderwerpen, perioden en regio's te kiezen, en downloadt het resultaat als CSV of via de open-data-API.

Drie gewoonten besparen tijd. Noteer altijd het tabelnummer, want titels veranderen soms en nummers niet. Kijk bij regionale cijfers op welke indeling is gebruikt: gemeente, COROP-gebied of provincie. En lees de toelichting bij de tabel, waar definities, revisies en trendbreuken staan.

Een voorbeeld van wat je er vindt: in tabel 83693NED kwam het consumentenvertrouwen in oktober 2026 uit op -34, tegen -27 een jaar eerder. Het oordeel over het economisch klimaat stond op -59 en de koopbereidheid op -18. Voor een retailer die een winkelformule wil uitbreiden, is dat context voor de planning van het komende jaar. Een overzicht van Nederlandse en Bulgaarse consumentencijfers staat bij onze consumentendata.

Eurostat en de Wereldbank: landen naast elkaar

Wil je weten hoe Nederland zich verhoudt tot andere landen, of overweeg je export, dan zijn Eurostat en de Wereldbank de eerste stop. Eurostat harmoniseert de cijfers van de nationale statistiekbureaus, zodat definities per land gelijk zijn.

Neem online winkelen. Volgens Eurostat kocht in 2025 94,2% van de Nederlanders van 16 tot 74 jaar in de voorgaande twaalf maanden iets online. Alleen Ierland scoorde hoger.

Voor een Nederlandse webwinkel die over de grens kijkt, is dit een eerste filter: in Duitsland en België ligt het aandeel online kopers lager dan thuis, in Bulgarije ruim veertig procentpunt lager. Elke Eurostat-tabel heeft een code, zoals isoc_ec_ib20, waarmee je hem later terugvindt.

De Wereldbank vult dat aan met macrocijfers voor bijna elk land ter wereld. Volgens de Wereldbank telde Nederland in 2025 18.087.633 inwoners en bedroeg het bbp per hoofd 73.684 Amerikaanse dollar. Handig om markten buiten de EU te vergelijken, maar minder gedetailleerd dan Eurostat.

KvK, TenderNed en andere registers: bedrijven en klanten tellen

Voor B2B-vragen en concurrentieonderzoek zijn registers onmisbaar:

• KvK Handelsregister. Hier zoek je individuele bedrijven op, met vestigingen en SBI-code. Gedeponeerde jaarrekeningen geven een beeld van omvang en ontwikkeling, al deponeren kleine bedrijven maar beperkte gegevens.
• CBS StatLine, bedrijfstabellen. Het aantal bedrijven per branche (SBI) en grootteklasse tel je beter via CBS dan door zelf in het register te zoeken.
• TenderNed. Aankondigingen en gunningen van overheidsopdrachten laten zien wat publieke organisaties inkopen en wie er wint.
• data.overheid.nl. Open datasets van ministeries, provincies en gemeenten, van vergunningen tot vastgoed.
• Branchebronnen. Thuiswinkel.org voor e-commerce, DNB voor financiële statistieken en Statbel voor Belgische cijfers als je ook Vlaanderen bedient.

Hoe je deze gegevens omzet in een vergelijking van concurrenten, staat in het artikel een concurrentieanalyse maken. Wil je de analyse laten doen, kijk dan bij concurrentieanalyse.

Google Trends: belangstelling, geen volumes

Google Trends toont hoe de zoekbelangstelling voor een term zich ontwikkelt, per land, regio en periode. De schaal loopt van 0 tot 100, waarbij 100 het hoogste punt is binnen jouw selectie. Het is dus een relatieve index, geen aantal zoekopdrachten.

Daarmee is Trends goed voor drie dingen: seizoenspatronen herkennen (wanneer zoeken mensen naar zonnepanelen of schaatsen?), termen vergelijken (welk woord gebruiken klanten?) en regionale verschillen zien. Minder geschikt is het voor kleine nichetermen, die vaak op nul blijven staan, en voor uitspraken over marktomvang. Combineer de trend daarom met absolute zoekvolumes uit een zoekwoordtool en met verkoopcijfers uit je eigen administratie.

Welke gratis bron past bij welke vraag?

Zo citeer je een bron correct

Een cijfer zonder bron overtuigt niemand, en een cijfer met een vage bron ("bron: internet") nog minder. Vermeld bij elk getal vier dingen: de instelling, de naam of code van de tabel, de periode waarop het cijfer betrekking heeft en de datum waarop je het raadpleegde. Bijvoorbeeld:

Eurostat (2026). Internet purchases by individuals, tabel isoc_ec_ib20, waarde 2025. Geraadpleegd op 5 november 2026.

Let daarnaast op drie valkuilen:

• Verschillende reeksen voor hetzelfde begrip. Eurostat publiceert voor Nederland een seizoensgecorrigeerde reeks voor het consumentenvertrouwen die in oktober 2026 op -19,0 stond, terwijl CBS voor dezelfde maand -34 meldt. Beide zijn correct, maar je mag ze niet door elkaar gebruiken.
• Definities. "Personen van 16 tot 74 jaar" is iets anders dan "de bevolking", en "bedrijven met tien of meer werkzame personen" sluit het grootste deel van het mkb uit.
• Revisies. Statistiekbureaus herzien cijfers. Een peildatum maakt duidelijk welke versie je gebruikte.

Wanneer zijn gratis bronnen niet genoeg?

Openbare statistiek beschrijft gemiddelden en grote groepen. Ze vertelt niet waarom jouw klanten kiezen voor een concurrent, wat ze willen betalen of hoe groot een nieuwe niche is. Dat zijn de momenten om verder te gaan dan zelf zoeken:

• je markt valt niet samen met een SBI-code of CBS-categorie, en je moet de omvang zelf opbouwen: een marktomvangonderzoek combineert top-down cijfers met bottom-up aannames, en een eerste schatting maak je met de TAM/SAM/SOM-calculator;
• je hebt meer bronnen nodig dan je kunt controleren en wilt een gestructureerd, gedocumenteerd overzicht: dan helpt professionele deskresearch;
• je wilt meningen, motieven of gedrag van je eigen doelgroep weten: daarvoor is veldwerk nodig, zoals een enquête of interviews.

De cijfers die wij voor deze site gebruiken, met bron en peildatum, vind je in het datacentrum. Exporteer je naar Zuidoost-Europa, lees dan ook marktonderzoek in Bulgarije. En wil je weten wat een onderzoek op maat voor jouw vraag inhoudt, vraag dan een voorstel aan via de offerteaanvraag.