Zo gebruik je het
- Kies Nederland of Bulgarije als startpunt, of vul zelf het aantal potentiële klanten in.
- Vul in hoe vaak een klant per jaar koopt en wat een aankoop gemiddeld waard is.
- Geef het percentage van de markt dat je met je product, regio en kanalen kunt bedienen.
- Geef je realistische marktaandeel binnen dat bedienbare deel.
- Bekijk TAM, SAM en SOM per jaar en pas de aannames aan om de gevoeligheid te zien.
Formule en logica
De calculator rekent in drie stappen:
- TAM = aantal potentiële klanten × aankopen per jaar × gemiddelde waarde per aankoop
- SAM = TAM × aandeel van de markt dat je bedient
- SOM = SAM × realistisch marktaandeel
TAM (total addressable market) is de jaarlijkse besteding als iedereen die het product zou kunnen kopen, het bij één aanbieder kocht. SAM (serviceable available market) beperkt dat tot het deel dat je met je aanbod kunt bereiken, bijvoorbeeld alleen online, alleen de Randstad of alleen zakelijke klanten. SOM (serviceable obtainable market) is het deel dat je binnen een paar jaar realistisch kunt veroveren, gezien concurrenten en je eigen capaciteit.
Als startwaarden staan in de calculator het inwonertal en het aandeel online kopers. De Wereldbank geeft voor 2025 een bevolking van 18.087.633 voor Nederland en 6.433.302 voor Bulgarije. Eurostat meldt dat in 2025 in Nederland 94,2% en in Bulgarije 51,2% van de 16- tot 74-jarigen het afgelopen jaar online kocht. Die waarden kun je overschrijven met je eigen doelgroep.
Zo lees je het resultaat
De uitkomst is zo goed als de aannames. Een TAM op basis van alle inwoners van een land is bijna altijd te hoog: niet iedereen hoort bij je doelgroep. Begin daarom bij het aantal mensen of bedrijven dat het probleem echt heeft, bijvoorbeeld huishoudens met een huisdier of mkb-bedrijven met personeel, en zoek dat aantal op bij CBS StatLine of in het KvK Handelsregister.
Fictief voorbeeld: een webshop schat 2 miljoen potentiële kopers in Nederland, die gemiddeld 3 keer per jaar kopen voor 30 euro. Dan is de TAM 180 miljoen euro per jaar. Richt de shop zich op een niche die een kwart van die markt beslaat, dan is de SAM 45 miljoen euro. Bij een haalbaar marktaandeel van 2% is de SOM 0,9 miljoen euro per jaar.
Investeerders kijken vooral naar de onderbouwing van de SOM. Laat zien waar elk getal vandaan komt en reken een voorzichtig en een optimistisch scenario door. Voor een onderbouwde schatting met primaire data kun je een marktomvangstudie laten doen.
Veelgestelde vragen
Wat is het verschil tussen TAM, SAM en SOM?
TAM is de totale markt voor je soort product, SAM het deel daarvan dat je met je aanbod, regio en kanalen kunt bedienen, en SOM het deel van de SAM dat je realistisch kunt winnen. Een Nederlandse aanbieder van boekhoudsoftware voor zzp'ers heeft als TAM alle kleine ondernemers, als SAM de Nederlandstalige zzp'ers die online software gebruiken en als SOM het aandeel dat hij in drie jaar verwacht te halen.
Moet ik top-down of bottom-up rekenen?
Bij voorkeur allebei. Top-down begin je bij een groot getal, zoals het aantal inwoners of de omzet van een branche, en neem je daar steeds een deel van. Bottom-up begin je bij je eigen verkoop: aantal klanten dat je per maand kunt werven, keer de gemiddelde besteding. Liggen de uitkomsten ver uit elkaar, dan zit er een aanname in die je moet controleren.
Waar vind ik betrouwbare cijfers voor mijn markt?
Voor Nederland zijn CBS StatLine voor bevolking, huishoudens en bestedingen, en het KvK Handelsregister voor aantallen bedrijven per SBI-code de belangrijkste bronnen. Voor vergelijkingen met andere EU-landen gebruik je Eurostat. Ontbreken cijfers over je specifieke product, dan helpt een enquête om de penetratie en het aankoopgedrag te meten. Zie ook het artikel over gratis bronnen voor marktonderzoek.
Hoe kies ik een realistisch marktaandeel voor de SOM?
Kijk naar je capaciteit en je concurrenten. Hoeveel klanten kun je met je verkoopteam, marketingbudget en leveringscapaciteit per jaar werkelijk bedienen? Hoeveel aanbieders zijn er, en hoe groot zijn de grootste? Een nieuwkomer in een markt met gevestigde spelers haalt zelden een groot aandeel in de eerste jaren. Een concurrentieanalyse helpt om dat percentage te onderbouwen.
Gerelateerd onderzoek
Marktomvang (TAM, SAM, SOM)
Marktomvang is de totale waarde of het totale volume dat in een afgebakende markt per jaar wordt verkocht.
Lees →Markttoetredingsonderzoek
Een markttoetredingsonderzoek beoordeelt of het verstandig is een nieuw land of klantsegment te betreden, en zo ja, op…
Lees →Branche-analyse
Een brancheanalyse beschrijft hoe een sector in elkaar zit: welke schakels de waardeketen heeft, hoeveel bedrijven…
Lees →