Brancheanalyse: zo werkt jouw sector echt

Welke vragen dit onderzoek beantwoordt

• Hoeveel bedrijven zijn actief in de sector, en neemt dat aantal toe of af?
• Hoe loopt de waardeketen van grondstof tot eindklant, en wie verdient waar?
• Hoe sterk staan leveranciers en afnemers in de onderhandeling?
• Hoe hoog zijn de toetredingsdrempels, en hoe groot is de dreiging van substituten?
• Is de sector geconcentreerd of versnipperd, en wie zijn de grootste spelers?
• Welke wet- en regelgeving raakt de sector nu en straks?
• Hoe verhoudt de Nederlandse sector zich tot die in andere EU-landen?

Wanneer heb je het nodig

Een brancheanalyse kijkt een niveau hoger dan een marktonderzoek: niet naar één product of doelgroep, maar naar het speelveld van een hele sector. Vier situaties vragen erom. Een investeerder beoordeelt een overname en wil weten of de marges van het doelbedrijf normaal zijn voor de sector of uitzonderlijk. Een producent overweegt verticale integratie, zoals een kweker uit het Westland die zelf wil verpakken en distribueren. Een bank, provincie of brancheorganisatie wil een sector in kaart brengen voor financiering of beleid. En een bedrijf van buiten de sector, bijvoorbeeld een softwareleverancier, wil begrijpen hoe de installatiebranche inkoopt en wie daar beslist, voordat het er gaat verkopen.

Minder geschikt is een brancheanalyse als je wilt weten wat individuele klanten vinden of op welk punt een bepaalde concurrent beter scoort. Voor het eerste kies je een consumentenonderzoek, voor het tweede een concurrentieanalyse. Ook als een brancheorganisatie je sector al jaarlijks in kaart brengt en je vraag niet verder reikt dan die cijfers, is een eigen analyse overbodig. In de praktijk vormt de brancheanalyse vaak het eerste hoofdstuk van een breder marktonderzoek: eerst begrijpen hoe de sector werkt, dan de vraag meten.

Voorbeeldinhoudsopgave

1. Managementsamenvatting
   de aantrekkelijkheid van de sector in één oordeel
2. Afbakening en classificatie
   welke SBI- en NACE-codes en activiteiten meetellen
3. Kerncijfers
   bedrijven, werkzame personen, omzet en toegevoegde waarde over meerdere jaren
4. Waardeketen
   schakels, geldstromen en waar de marge ontstaat
5. Concentratie
   verdeling over grote, middelgrote en kleine spelers en zzp'ers
6. Vijf krachten
   leveranciers, afnemers, toetreders, substituten en onderlinge rivaliteit
7. Belangrijkste spelers
   profielen en strategie van de grootste bedrijven
8. Regelgeving
   Nederlandse en Europese wetgeving, ook wat nog moet ingaan
9. Internationale vergelijking
   Nederland naast andere EU-landen
10. Vooruitzicht
    wat de komende jaren verandert in vraag, aanbod en marges
11. Conclusies
    kansen en risico's voor jouw plek in de keten

Methode en bronnen

Officiële statistiek als basis

Elke sector heeft een code in de Europese NACE-indeling; de Nederlandse uitwerking daarvan is de SBI van CBS. Met die code halen we uit Eurostat (Structural Business Statistics) en CBS StatLine het aantal bedrijven, de werkgelegenheid, omzet en toegevoegde waarde. Het KvK Handelsregister vult aan met vestigingen per regio en rechtsvorm.

Wat zulke reeksen laten zien, illustreert onze eigen branche (NACE M73.2). Volgens Eurostat daalde het aantal Nederlandse markt- en opinieonderzoeksbureaus van 6.163 in 2021 naar 5.641 in 2024, terwijl de omzet per werkzame persoon in 2024 op 214,2 duizend euro lag, tegen 136,0 duizend euro in de EU. Die combinatie van minder bedrijven en meer omzet per persoon kan op consolidatie wijzen. Meer reeksen staan bij onze cijfers over de onderzoeksbranche.

Verdieping met interviews en jaarrekeningen

Statistiek zegt weinig over machtsverhoudingen. Daarom voeren we acht tot vijftien gesprekken met inkopers, leveranciers, brancheverenigingen en analisten. Bij de KvK gedeponeerde jaarrekeningen van de grootste spelers geven een indicatie van marges en investeringen.

Kwaliteit

Elke inschatting binnen de vijf krachten van Porter onderbouwen we met een cijfer of een geanonimiseerde uitspraak uit een interview. Omvat een SBI-code ook activiteiten die niet bij jouw sector horen, dan corrigeren we met een eigen telling. Wil je van branchecijfers door naar de omvang van jouw productmarkt, dan helpt de TAM/SAM/SOM-calculator bij een eerste schatting.

Wat je ontvangt

• Rapport met kerncijfers, waardeketen en vijfkrachtenanalyse
• Profielen van de grootste spelers met omzetindicatie en strategie
• Excel-bestand met de tijdreeksen uit CBS en Eurostat
• Bewerkbaar schema van de waardeketen
• Overzicht van regelgeving met datum van inwerkingtreding
• Presentatie voor directie of investeringscommissie

Zo verloopt het

1. Afbakening — codes en activiteiten vastleggen (2–3 dagen)
2. Statistiek en registers — tijdreeksen en bedrijfstellingen ophalen (1 week)
3. Jaarrekeningen en spelersprofielen — de grootste bedrijven analyseren (1 week)
4. Expertinterviews — gesprekken met keten- en branchekenners (1–2 weken)
5. Analyse — waardeketen, vijf krachten en vooruitzicht (1 week)
6. Rapportage — rapport, presentatie en bespreking (3–5 dagen)

Veelgemaakte fouten en hoe je ze voorkomt

• De verkeerde code kiezen. Een SBI-code omvat vaak meer dan je denkt; controleer met een steekproef uit het Handelsregister of de bedrijven echt bij jouw sector horen.
• Porter als invuloefening behandelen. Een kracht "hoog" noemen zonder cijfer of bron voegt niets toe.
• Alleen naar de grote spelers kijken. In versnipperde sectoren met veel zzp'ers zit de concurrentie juist in de lange staart.
• Eén jaar als trend lezen. Een piek of dip kan door een paar grote projecten komen; kijk naar minstens vier jaar.
• Aangenomen maar nog niet geldende regels vergeten. Europese richtlijnen kennen een implementatietermijn; neem die mee in het vooruitzicht.

Voor wie het geschikt is

Bijgewerkt: 5 nov 2026